Kế Hoạch 4 Bước Xử Lý Những Thời Khắc Khó Khăn Trong Công Việc

(Dựa trên những chia sẻ của Annie Hymen Pratt)

Dù bạn có một mô hình kinh doanh xuất sắc, các chiến lược tiếp thị đỉnh cao hay một sản phẩm tuyệt vời, nhưng nếu yếu tố con người không hoạt động hiệu quả thì mọi thứ đều trở nên vô nghĩa. Để con người có thể phát huy tối đa khả năng tại nơi làm việc, cốt lõi nằm ở Khả năng Lãnh đạo bản thân (Self-leadership) – cách chúng ta hành xử dựa trên lý trí và mục tiêu rõ ràng thay vì phản ứng theo cảm xúc.

Dưới đây là bài viết tóm tắt những thông điệp cốt lõi và chiến lược 4 bước để làm chủ bản thân từ video.

1. Sự Khác Biệt Giữa “Hệ Thống Sinh Tồn” Và “Hệ Thống Tư Duy”

Nhà khoa học thần kinh Daniel Kahneman chỉ ra rằng con người có hai hệ thống tư duy:

• Hệ thống 1 (Bản năng sinh tồn): Hoạt động rất nhanh, dựa trên cảm xúc hoặc thói quen, không tiêu tốn năng lượng và tập trung vào sự sinh tồn (như phản xạ chiến đấu, bỏ chạy, đứng hình, hoặc chiều lòng người khác). Hệ thống này không tốt cho công việc vì nó bị chi phối bởi cảm xúc và bỏ qua phần não bộ tư duy. Dù con người hiện đại không còn phải lo sợ bị chết đói mỗi ngày, bộ não chúng ta vẫn được lập trình để liên tục tìm kiếm các mối đe dọa xung quanh.
• Hệ thống 2 (Não bộ tư duy): Đây là phần thùy trán, nơi con người xử lý các vấn đề phức tạp, sáng tạo, đổi mới và hợp tác. Để tiếp cận được phần não bộ tuyệt vời này, chúng ta cần phải ở trong trạng thái bình tĩnh và kiểm soát được cảm xúc của mình.

2. Trạng Thái “Tự Bảo Vệ” (Self-Protection) Là Kẻ Thù Của Công Việc

Khi không làm chủ được bản thân, chúng ta sẽ rơi vào trạng thái “Tự bảo vệ”. Lúc này, bạn không còn quan tâm đến hiệu quả công việc mà chỉ chăm chăm lo lắng cho an nguy của cá nhân mình: “Sếp có đang đánh giá tệ về mình không?”, “Đồng nghiệp có sắp đâm sau lưng mình không?”.

Các dấu hiệu cho thấy bạn đang ở trạng thái Tự bảo vệ: Đổ lỗi, phán xét, phòng thủ, thao túng, biện minh, sợ hãi đến mức tê liệt, hoặc lảng tránh vấn đề (như muốn hủy một cuộc họp vì sợ phải đối mặt với khó khăn).

3. Kế Hoạch 4 Bước Chuyển Từ “Tự Bảo Vệ” Sang “Lãnh Đạo Bản Thân”

Để không bị cảm xúc chi phối và lấy lại sự nhạy bén trong công việc, hãy áp dụng quy trình 4 chữ R sau đây:

Bước 1: Recognize (Nhận biết) Mọi thứ bắt đầu bằng việc bạn phải nhận ra mình đang rơi vào trạng thái “Tự bảo vệ”.

• Ví dụ: Khi bạn thấy mình đang tìm cớ để trốn tránh một cuộc gọi hay hủy một cuộc họp vì cảm thấy bất an, hãy tự nhủ: “Ồ, mình đang trong trạng thái tự bảo vệ rồi”.

Bước 2: Pause (Tạm dừng) Sau khi nhận biết, hãy cho bản thân dừng lại một nhịp. Lý trí của chúng ta thừa biết rằng việc lảng tránh hay phản ứng thái quá sẽ chỉ làm cho mọi chuyện tồi tệ hơn chứ không hề giải quyết được vấn đề.

Bước 3: Regulate (Điều chỉnh cảm xúc) Bước tiếp theo là đưa bản thân về trạng thái trung lập và bình tĩnh. Ở trạng thái này, bạn không còn lo lắng cho cái tôi của mình nữa và cảm thấy đủ sẵn sàng để đối mặt với thử thách.

• Gợi ý hành động: Bạn có thể làm bất cứ điều gì hiệu quả với bản thân như: ném bóng cho cún cưng, đi dạo một vòng quanh khu phố, nghe nhạc, hoặc đọc vài trang sách hay. Những việc nhỏ này giúp bạn nhìn nhận thế giới trung lập hơn và thoát khỏi sự lo âu.

Bước 4: Resolve / Intentions (Xác định chủ đích / Quyết tâm) Khi đã hoàn toàn bình tĩnh, bạn mới có thể tiếp cận được phần não bộ tư duy. Lúc này, thay vì nghĩ đến những lý do muốn né tránh hay những rủi ro có thể xảy ra, hãy tập trung vào mục đích thực sự của bạn.

• Hãy tự hỏi: “Mình thực sự muốn đạt được điều gì trong cuộc họp/mối quan hệ này?” và “Mình muốn nhìn lại sự việc này và cảm thấy tự hào về cách mình đã ứng xử như thế nào?”.

Tóm lại: Bí quyết để xử lý những khoảnh khắc khó khăn và trở thành một người làm việc/lãnh đạo xuất sắc chính là liên tục rèn luyện kỹ năng: Nhận biết (Recognize) ➔ Tạm dừng (Pause) ➔ Điều chỉnh (Regulate) ➔ Quyết tâm hành động theo chủ đích (Resolve). Khi vượt qua được bản năng phòng thủ cá nhân, khả năng tư duy và sáng tạo của bạn mới thực sự được giải phóng.