Bí Quyết Đặt Câu Hỏi Phỏng Vấn Đỉnh Cao: Xây Dựng Những Cuộc Trò Chuyện Sâu Sắc

Người ta thường truyền tai nhau một câu nói rất hay (được cho là của Barbara Walters): người nào đặt câu hỏi, người đó nắm quyền kiểm soát cuộc trò chuyện. Nhưng làm thế nào để đặt ra những câu hỏi thực sự chất lượng, khiến người đối diện mở lòng và mang lại giá trị cho người nghe?

Dưới đây là những nguyên tắc và ví dụ thực tế giúp bạn thiết kế một cuộc phỏng vấn hoàn hảo.

1. Thế nào là một câu hỏi tuyệt vời? Nhiều người lầm tưởng câu hỏi hay là câu hỏi mang tính “gài bẫy” nhằm ép người khác nói ra sơ hở để lấy “câu view”. Tuy nhiên, một câu hỏi thực sự xuất sắc phải đáp ứng các tiêu chí sau:

• Độc đáo và sâu sắc: Đó phải là câu hỏi mà khách mời hiếm khi được hỏi. Thay vì lặp đi lặp lại những câu hỏi bề nổi ai cũng hỏi như “Thử thách khó khăn nhất của bạn là gì?”, hãy tập trung vào các câu hỏi mang tính suy ngẫm hoặc di sản.
• Tạo sự thoải mái: Cả người hỏi và người được hỏi đều phải cảm thấy thoải mái. Mục đích cuối cùng của câu hỏi là khơi gợi những chia sẻ chân thành từ khách mời nhằm mang lại bài học ý nghĩa cho người nghe.

2. Hai câu hỏi “Kinh Điển” để khai thác chiều sâu tư duy Để đi sâu vào nội tâm của người đối diện, bạn có thể áp dụng hai câu hỏi mang tính giả định cao sau đây:

• Câu hỏi “Cỗ máy thời gian” (The Time Machine Question): Bạn có thể hỏi: “Nếu có thể bước vào một cỗ máy thời gian để quay lại nói chuyện với chính mình thời trẻ, dựa trên những gì đã học được, bạn sẽ cho bản thân lời khuyên cuộc sống nào?”. Đây là một câu hỏi mở dẫn dắt rất tốt. Dựa trên câu trả lời, bạn có thể khai thác thêm 4-5 câu hỏi phụ. Ví dụ, nếu họ nói không muốn thay đổi gì cả, bạn có thể hỏi tiếp: “Vậy bạn có bước vào cỗ máy thời gian đó không?”. Hoặc nếu họ không muốn gặp lại chính mình, bạn có thể hỏi họ muốn quay về thời kỳ lịch sử nào và tại sao.
• Câu hỏi “Người lạ trên chuyến bay” (The Stranger on a Plane Question): Lấy cảm hứng từ cuốn sách “The Enlightened Passenger” về cuộc trò chuyện của hai người lạ trên máy bay. Câu hỏi sẽ là: “Nếu bạn ngồi cạnh một người lạ trên máy bay, họ nghiêng người sang và nói: ‘Tôi cần một vài lời khuyên về cuộc sống, bạn có thể chia sẻ điều gì không?’, bạn sẽ nói gì?”. Khác với việc khuyên chính mình thời trẻ (người mà họ quá hiểu), đưa ra lời khuyên cho một người hoàn toàn xa lạ là một thử thách mới mẻ, khiến nhiều người phải thốt lên rằng họ chưa từng được hỏi điều này bao giờ.

3. Cấu trúc và trình tự của một buổi phỏng vấn Trừ khi có lý do đặc biệt, bạn không nên mở đầu bằng những câu hỏi quá sâu sắc ngay lập tức. Hãy xây dựng trình tự theo các bước sau:

• Khởi động nhẹ nhàng: Thay vì đọc một bài giới thiệu tiểu sử dài dòng và dễ mắc lỗi, hãy bắt đầu bằng cách mời họ tự chia sẻ một chút về bản thân.
• Xây dựng sự kết nối: Từ những lời giới thiệu đó, hãy tinh ý nhặt ra một chi tiết nhỏ (ví dụ: họ từng đi diễn hài độc thoại) và đặt những câu hỏi nhẹ nhàng để tạo sự thoải mái và xây dựng mối quan hệ.
• Tiến vào chiều sâu: Chỉ sau khi đã có sự kết nối và nhịp độ trò chuyện tốt, bạn mới từ từ đưa vào những câu hỏi sâu sắc về di sản, thành công, hay những câu hỏi giả định ở phần trên. Để làm được điều này một cách tự nhiên, bạn cần thực hành liên tục, giống như nguyên tắc 10.000 giờ.

Trường hợp ngoại lệ: Cấu trúc trên có thể bị phá vỡ nếu bạn bị giới hạn thời gian. Ví dụ, nếu bạn chỉ có 3 đến 5 phút để phỏng vấn (như trường hợp phỏng vấn Gary Vaynerchuk), bạn không thể đi theo trình tự thông thường. Lúc này, hãy bỏ qua các câu hỏi xã giao và đi thẳng vào một câu hỏi thật sâu sắc (như câu hỏi cỗ máy thời gian) để khai thác được câu trả lời chất lượng nhất trong thời gian ngắn nhất.

Tổng kết: Chìa khóa của một cuộc trò chuyện hấp dẫn nằm ở việc bạn chuẩn bị những câu hỏi khác biệt và biết cách sắp xếp trình tự tâm lý khéo léo để dẫn dắt khách mời mở lòng chia sẻ.